Komik Sözler - DİKKAT EKSİKLİĞİ VE HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU
DİKKAT EKSİKLİĞİ VE HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU
DİKKAT EKSİKLİĞİ VE HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU
Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite ; Bozukluğu
Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu gelişim düzeyine göre uygun olmayan aşırı hareketlilik,dikkati sürdürmede güçlük ve yetersiz dürtü kontrolü gibi temel belirtilerin görüldüğü bozukluktur(Güçlü ve Erkan,2004).Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu genelde doyumsuzluk,engellenme eşiğinin düşük olması,tutarsızlık,kararsızlık,sebatsızlık, sosyal yetilerde tutarsızlık,duruma odaklanma ve dikkatini toplayabilme becerilerinde düşüklük gibi özellikleri içerir(Erdoğan,2002).Dehb daha çok çocuklarda görülen bir bozukluktur.Dehb kızlara oranla erkeklerde 5/1 oranında daha fazladır(Schweitzer ve ark.,2000).Hastaların yarısından fazlasında erişkinlik dönemlerinde de dikkat eksikliği ve hiperaktivite belirtileri sürer.dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu kişinin kişiler arası ilişkilerini,okul ve eslek yaşamını olumsuz yönde etkilemektedir( Memik ve Önder,2004). Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu birden fazla alanda işlevsellikte bozulmaya yol açan bir rahatsızlıktır.dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozuluğu tanısının 7 yaşından önce konmuş olması tanısal bir zorunluluktur(Tuğlu,2001).Önceki araşırmalrda dikkat eksikliği ve hiperaktivite tablosunun aynı yoğunlukta bulundukları düşünülürdü.Fakat yeni araşırmalarla dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu’;;nun farklı alt tipleri belirlenmiş ve tanısal yaklaşımlar yeniden düzenlenmiştir.Dehb’;;nin üç farklı alt tipi bulunmaktadır:
Bileşik Tip
Genelde dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu dendiğinde akla gelen tipdir.dikkat eksikliği ve hiperaktivite belirtileri birlikte bulunur.
Hiperaktivite ve İmpulsivitenin Önde Geldiği Tip
Hiperaktivite ve impulsivite belirtileri belirgin iken dikkat eksiklği belirtileri daha az gözlenir.Okul başarıları kötü değildir ama bulundukları ortamlarda uyum sorunu yaşarlar.
;
;
Dikkat eksikliğinin Önde Geldiği Tip
Bu tipde dikkat eksiklği belirtileri belirgindir.Bu tipin özelliklerini taşıyan kişilerin ders başarıları iyi değildir ancak hiperaktivite ve impulsivite belirgin olmadığından uyum sorunları yaşamazlar.
; ; ; ; ; ; Dehb nedeni bilinmeyen karmaşık bir bozukluktur.bozukluğun oluşumunda organik ve sosyal nedenler üzerinde durulmuştur.Dehb’;;in nedenleri ile ilgili yapılan araştırmada Dehb’;;e neden olarak beyindeki frontal ve parietal bölge disfonksiyonları gösterilmiştir.Frontal bölge ile ilgili yapılan bir çalışmada Dehb olan bireyler MRG ve bilgisayarlı tomografi kullanılarak incelenmiştir.Dikkatle ilişkili olan frontal lob normallere oranla daha küçük olduğu görülmüştür.Bazı araştırmalarda Dehb olan bireylerin sağ frontallobları sol frontal loblarına oranla daha küçük olduğu görülmüştür(Hynd ve ark.,1990).
; ; ; ; ; ; Bu bulgular Dehb’;;de frontal bölgenin önemini vurgulamaktadır.Dehb olan kişilere frontal lobun fonksiyonlarına duyarlı testler uygulanmış ve Dehb olan bireyler diğerlerine oranla daha düşük puanlar almışlardır(Erdoğan,2002).Parietal lob basit ve karmaşık duyu algılamalarının analiz edildiği yerdir.Parietal lob aynı zamanda görsel uyaranların uzaydaki yerleşimleri konusunda da işlevde bulunur.Dehb’;;de görülen dokunsal ve görsel bozuklukların sağ hemisfer parietal lob lezyonlarına bağlı olarak gerçekleşmektedir(Tanrıdağ, 1994).
; ; ; ; ; ; Başta metilfenidat olmak üzere stimulanlar Dehb tedavisinde sıkça kullanılmaktadır. Stimulanların dehb olan çocuklar üzerinde kullanılmasıyla benlik saygılarında,bilişsel durumlarında,sosyal ve aile uyumlarında artış gözlenmiştir.Metilfenidat kullanan çocukların fiziksel görünüm ve zihinsel durum/okul durumu ölçek puanları metilfenidat kullanmayan çocuklara göre istatiksel olarak anlamlı derecede yüksektir(Öztürk,Sayar,Tüzün ve Kemal, 2000).
; ; ; ; ; ;Dehb de kalıtım oranının %55-92 arasında değiştiği belirlenmiştir.Kalıtım riski ailenin kadin üyelerinde daha fazladır.Anne veya babasından biri dehb olan kız çocuklar için dehb’;;e yakanlma riski 6,6 erkek çocuklar içinse 1,5 kat artmaktadır.Buda erkek çocukların dehb’;;e yakalanmasında çevresel etkenlerin daha çok etkili olduğunu göstermektedir(Güçlü ve Erkıran,2004).Dikkat eksikliği ve hiperaktivite olan çocukların babaları suç işlemeye diğerlerine oranla daha yatkın olduğu belirtilmiştir.dikkat eksikliği ve hiperaktiviteli çocukların ebeveynleri ,normal çocukların ebeveynlerine oranla alkol kullanımı açısından anlamlı bir fark bulunmuştur(Güçlü ve Erkıran,2004)
; ; ; ; ; ;Dikkat eksikliği ve hiperaktivitenin etiyolojisinde tek bir hipotez kabul görmesede hipotezlerin çoğu kendini destekleyen kanıtlara sahiptir.Bu hipotezlerin bir kısmı genetik, doğum sonrasında çeşitli nedenlerle beyin işlevlerinde ortaya çıkan bozukluklar üzerinde dururken, bir kısmı da sosyal etkiler üzerinde yoğunlaşmaktadır. Dehb belirtileri sosyo-ekonomik düzeyi düşük, ihmal edilmiş, istismara uğramış çocuklarda daha fazladır ( Öncü ve Şenol, 2002 ). Yetiştirme yurtlarındaki çocukların aşırı derecede hareketli ve dikkat sürelerinin kısa olduğu gözlemlenmiştir. Bu belirtiler duygusal yoksulluklardan kaynaklanmaktadır. Bu çocuklar evlat edinildiğinde ve bu duygusal yoksullukları tamamlandığında bu belirtilerin de düzeldiği gözlemlenmiştir ( Taylor, 1995 ).
; ; ; ; ; ;Dehb belirtilerinin ergenlik döneminde kaybolmadığını, olguların %30-65’;;inde erişkinlikte de devam ettiği belirtilmiştir ( Kılıç, 2005 ). Dehb olan çocukların beklemekten hoşlanmama, ertelenmeye katlanamama eğilimleri yüzünden sayıca daha fazla ve büyük olan ödülleri kazanmak yerine daha erken ulaşılan ödülleri tercik ettikleri belirtilmiştir (Kılıç, 2005).
Sonuç
; ; ; ; ; ; Bu araştırmayla dikkat eksikliğinin tek bir nedene bağlı olmadığını dikkat eksikliği ve hiperaktivitenin nasıl ortaya çıktığıyla ilgili genetik,çevresel nedenlerle ilgili birçok hipotez vardır.
; ; ; ; ; ; Dikkat eksiklği ve hiperaktivitenin çok etkenli olma olasılığı yüksektir.Her olguda farklı nedenler etkili olabilir veya aynı olguda farklı etkenler bir arada bulunabilir.
; ; ; ; ; ; Uzman olmayan kişiler bileşik tipi dikkat eksikliği ve hiperaktivite olarak tanımlamaktadırlar.Oysa dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğunun üç farklı alt tipi bulunmaktadır.Bunlar bileşik tip,hiperaktivite ve impulsivitenin önde olduğu tip,dikkatsizliğin önde olduğu tipdir.
; ; ; ; ; ; Bu çalışmanın dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğunun nedenlerine,belirtilerine, tedavisine genel bir ışık tuttuğu düşünülmektedir. ;
Tartışma
; ; ; ; ; ; Gelecekte dikkat eksikliği ve hiperaktivite ile ilgili araştırmalar sadece çocuklar üzerine değil erişkinlerde de bu konunun üzerine gidilmelidir.Çünkü dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu yetişkinlikte de belirtilerini devam ettiren bir bozukluktur.
Dikkat eksikliği ve hiperaktivite ile ilgili yapılan araştırmların geneli dikkat eksikliği ve hiperaktiviteye neden olarak beyindeki frontal ve parietal bölge fonksiyonlarına, nöropsikolojik bulgulara daha çok yer veriliyor.Dikkat eksikliği ve hiperaktivitenin çevresel nedenleri ile ilgili araştırmalara da ağırlık verilmelidir.Çünkü bu bozukluğun kız ve erkeklerde farklı nedenlerinin de olduğu bulunmuştur birinde kalıtım daha çok etkiliyken diğerinde çevresel koşullar daha çok etkilidir.
; ; ; ; ; ; Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğunun alt tipi olan dikkat eksikliğinin önde olduğu hastalarda nöropsikolojik değerlendirmelerin ayrı ayrı ele alınmasının yararlı olacağı düşünülmektedir.
; ; ; ; ; ; Dikkat eksiliği ve hiperaktivitede ebeveyn/aile sorunlarının sağaltıma uyumda azalma ve daha az olumlu sağaltım sonuçları açısından yordayıcı olduğu gösterilmiştir.Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olguları değerlendirilirken özellikle eşhastalık olarak yıkıcı davranış bozukluğunda sağaltım çalışmaları çocukların yanı sıra ana babalara ana babalık becerilerini artırıcı eğitim programlarıyla desteklenmelidir.
